زبان قبیله پیاروآ؛ زبانی بدون گذشته، آینده و عدد که نظریه چامسکی را به چالش کشید

در دل جنگل‌های آمازون، قبیله‌ای زندگی می‌کند که زبانشان یکی از عجیب‌ترین پدیده‌های زبان‌شناسی جهان است. قبیله پیاروآ (Piaróa) زبانی دارند که نه زمان گذشته دارد، نه آینده، و تمام تمرکز آن فقط روی «حال» است. در زبان پیاروآ خبری از عددهای دقیق مثل «دو» و «سه» نیست و مفاهیم به شکل «کم» و «زیاد» بیان می‌شوند. همین ویژگی‌ها باعث شده زبان پیاروآ به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات علم زبان‌شناسی تبدیل شود.

اهمیت این زبان زمانی بیشتر شد که دنیل اورت (Daniel Everett)، زبان‌شناس آمریکایی، متوجه شد زبان پیاروآ فاقد ساختاری به نام «بازگشت‌پذیری» یا recursion است؛ ویژگی‌ای که طبق نظریه گرامر جهانی نوآم چامسکی، باید در تمام زبان‌های انسانی وجود داشته باشد. در زبان‌هایی مثل فارسی یا انگلیسی می‌توان جملات تو‌در‌تو ساخت، اما در زبان پیاروآ هر جمله مستقل است و در دل جمله دیگر قرار نمی‌گیرد.

این کشف، نظریه چامسکی را با یک چالش جدی روبه‌رو کرد. اگر زبانی انسانی بدون recursion وجود داشته باشد، آیا گرامر جهانی واقعاً «جهانی» است؟ برخی زبان‌شناسان با اورت مخالف‌اند، اما حتی مخالفان هم قبول دارند که زبان پیاروآ ساختاری کاملاً متفاوت دارد.

نکته مهم اینجاست که فرهنگ پیاروآ مستقیماً روی زبانشان تأثیر گذاشته است. آن‌ها فقط درباره چیزهایی صحبت می‌کنند که تجربه کرده‌اند؛ نه گذشته‌ای ثبت‌شده دارند و نه آینده‌ای قابل پیش‌بینی. نتیجه؟ زبانی که دقیقاً بازتاب جهان‌بینی‌شان است.

جمع بندی

زبان قبیله پیاروآ فقط یک زبان عجیب نیست؛ یک هشدار جدی است. این زبان نشان می‌دهد آنچه ما «بدیهی» می‌دانیم—زمان، عدد و ساختار زبان—ممکن است جهانی نباشد. اگر زبان تغییر کند، طرز فکر و درک ما از واقعیت هم تغییر می‌کند.

👉 برای دیدن ادامه ماجرا و جزئیات کامل این کشف شگفت‌انگیز، حتماً ویدئوی کامل را در کانال یوتیوب داستان‌های جهان ببینید.

633